Cursus Gewichtsconsulent voor kinderen

Proefles: Gewichtsconsulent voor kinderen

Leuk dat je een proefles hebt aangevraagd! Met deze proefles krijg je een indruk van cursus Gewichtsconsulent voor kinderen. Je krijgt inzicht in de lesstof. Je kunt ook vragen maken en deze zelf nakijken. Mocht je andere vragen hebben, neem dan gerust contact met ons op. Heel veel succes en plezier met de proefles.


Inleiding

cursus gewichtsconsulent voor kinderenAls gewichtsconsulent helpt u kinderen naar een beter eet- en beweegpatroon. Dit klinkt eenvoudiger dan het in de praktijk is. Nog vaker dan bij volwassenen met overgewicht, speelt bij kinderen een complex geheel van lichamelijke en psychologische aspecten mee. Een behandelplan van de gewichtsconsulent is nooit standaard. Het is altijd maatwerk, toegesneden op het individu. Dit geldt uiteraard ook voor de begeleiding van kinderen. Er is echter wel een aantal belangrijke, vaste punten waar de begeleiding van te zware kinderen verschilt van die van volwassenen. Een kind met overgewicht hoeft niet ‘op dieet ’ Door meer te bewegen en gezonder te eten, zal een kind gewicht verliezen. Een kind kan gewoon met het gezin meedoen en toch gezonder eten. Oudere kinderen worden uiteraard actief betrokken bij de behandeling, terwijl het bij jonge kinderen meer om het begeleiden van de ouders draait. Dit vraagt soms om een totaal andere aanpak van de gewichtsconsulent. Dit hoofdstuk richt zich op de begeleiding van kinderen met overgewicht.

Begeleiden van kinderen

Wanneer een kind moet afvallen, is het van groot belang dat het plezier in eten voorop blijft staan. Nog meer dan bij volwassen cliënten is het belangrijk om bij een kind op een prettige manier aandacht te besteden aan het omgaan met eten, proeven en leren om gezonde keuzes te maken. Een kind dat op een plezierige manier leert dat gezond eten ook leuk en lekker kan zijn, zal hier levenslang van profiteren.

Als ouders zich zorgen maken dat hun kind (wat) te zwaar wordt, kunnen ze de kindergewichtsconsulent inschakelen. Het kan ook zijn dat de huisarts, schoolarts of praktijkondersteuner de ouders attendeert op (dreigend) overgewicht en ze doorverwijst naar een diëtist of gewichtsconsulent. Soms is een eenmalig advies voldoende en kunnen ouders met wat tips en tricks de nodige aanpassingen doorvoeren in de leefstijl van hun kind. Een langer begeleidingstraject van ouders en kind (of het hele gezin) behoort uiteraard ook tot de mogelijkheden.

Als de ouders voor het eerst op consult komen, vindt er een intake plaats. Bij jongere kinderen kan het eerste consult zonder het kind plaatsvinden. Het is dan makkelijker om vrijuit te spreken over het overgewicht van het kind en de bijbehorende gezondheidsrisico’s. Bij het maken van een eerste afspraak kunt u met de ouders overleggen of hun kind aanwezig is tijdens het eerste consult.

gezonde leefstijl van kinderenTijdens het intakegesprek vormt u zich een beeld van het leefpatroon van het kind. Het is ook belangrijk dat u een beeld krijgt van de leefstijl van de rest van het gezin, omdat deze uiteraard een grote invloed heeft op het kind. Ook hebben de ouders de gelegenheid om vragen te stellen. Natuurlijk wordt er ook gepraat over het eetpatroon in relatie tot het lichaamsgewicht. U kijkt hoe de ouders zelf tegenover het gewicht van hun kind staan en wat zij eventueel in het verleden al hebben ondernomen om een gezonder gewicht te bereiken. In samenspraak met de ouders en eventueel het kind wordt er een actieplan gemaakt. Tijdens het tweede consult kunt u het kind in begrijpelijke taal, aangepast aan zijn of haar leeftijd, uitleg geven. Oudere kinderen en jongeren worden vanaf het eerste moment bij het traject betrokken.

Groepsbehandeling

Een kind is onderdeel van een gezin, een familie en een klas. Bovendien wordt hij of zij beïnvloed door de televisie, winkels en computer. Het is van belang om in elk geval de ouders en het gezin te betrekken bij de behandeling. Een aantal gewichtsconsulenten werkt met kinderen in groepsverband. In een groep kunnen kinderen ervaringen uitwisselen met leeftijdsgenoten en op een speelse manier kennis en vaardigheden opdoen op het gebied van eten en bewegen. De behandeling kan dan multidisciplinair plaatsvinden, bijvoorbeeld in samenwerking met een (kinder)fysiotherapeut en eventueel een orthopedagoog, gezondheidspsycholoog of pedagogisch medewerker.

Er is nog niet heel veel groot opgezet onderzoek gedaan naar het effect van verschillende behandelingen van overgewicht bij kinderen. Van een aantal eet- en beweegprogramma’s is wel bekend dat deze effectief zijn. Het lijkt erop dat een multidisciplinaire aanpak bij kinderen effectiever is dan de behandeling door een diëtist of gewichtsconsulent alleen.

Doel van de behandeling

kinderen helpen afvallen

 

 


Het uiteindelijke doel van het begeleidingstraject van kinderen is een blijvend gezonde leefstijl. In veel gevallen gaat het om het verbeteren van het eet- en beweegpatroon binnen het gezin met een voorbeeldfunctie voor de ouders/opvoeders.

Kinderen die te zwaar zijn, kunnen onzeker zijn en weinig zelfvertrouwen hebben. In een goede begeleiding is er dan ook aandacht voor het vergroten van het zelfvertrouwen. Hierbij gaat het er niet om wat ‘niet goed’ en ‘verboden’ eten is, maar draait het om een positieve benadering waarbij het uitgangspunt is wat een kind wél mag. Kies voor een speelse methodiek met allerlei verschillende werkvormen die aansluiten bij de leeftijd en waarin elk consult iets verrassends heeft.

Doelstellingen van de behandeling door de gewichtsconsulent:

  • Realiseren van een beter eetpatroon en eetgedrag voor het kind en het gezin met een voor- beeldfunctie voor de ouders/opvoeders.
  • Gewichtsstabilisatie in de meeste gevallen.
  • Energiebeperkt dieet bij kinderen met fors overgewicht en bij kinderen die uitgegroeid zijn.
  • Het verhogen van de lichamelijke activiteit door meer dagelijkse beweging en/of sporten.
  • Bewustwording van de mate van het zelfvertrouwen van een kind en het verbeteren ervan.
  • De weerbaarheid van het kind verhogen tegen verleidingen en sociale druk.

In dit hoofdstuk wordt op deze punten nader ingegaan.

Gewichtsverlies of behoud

cursus gewichtsconsulentBij volwassenen wordt 5 tot 15% gewichtsverlies en handhaving op lange termijn voor de meeste cliënten gezien als een wenselijk, haalbaar en reëel behandeldoel. Bij kinderen ligt dit anders. Doordat kinderen groeien, neemt het lichaamsgewicht normaal gesproken toe. Voor kinderen en adolescenten met overgewicht die nog in de groei zijn, is het niet goed als zij afvallen, maar is het wenselijk dat ze op hetzelfde gewicht blijven. Zolang ze niet zijn uitgegroeid, wordt naar gewichtsstabilisatie gestreefd na èèn jaar behandeling, tenzij dat tijdens de groeispurt van het kind niet haalbaar is. Doordat kinderen langer worden bij een stabiel lichaamsgewicht, daalt de BMI geleidelijk. Het overgewicht wordt dus minder of verdwijnt. Voor adolescenten die zijn uitgegroeid, kan worden gestreefd naar een gewichtsverlies van 5% na één jaar behandeling.
Samenvattend kan er bij kinderen worden gekozen uit een van de twee volgende behandelopties:

  1. Stabiliseren van het lichaamsgewicht
    Door het aanpassen van de leefstijl (voeding en beweging) zal het gewicht niet verder stijgen, maar kan er wel een normale lengtegroei worden gerealiseerd. Op termijn daalt daardoor de BMI en (de mate van) het overgewicht.
  2. Daling van het lichaamsgewicht Bij oudere kinderen die zijn uitgegroeid en die zeer gemotiveerd zijn en/of bij kinderen met obesitas zullen de behandelaars soms kiezen voor een verlaging van de energie-inname van 30 tot 40%. Hierbij gelden de richtlijnen voor gezonde voeding. Daarnaast is het stimuleren van beweging noodzakelijk.

Het begeleidingstraject

gewichtsverlies kinderen
Een behandelplan is altijd aangepast aan de eetgewoonten en voorkeuren van de cliënt. De behandeling van kinderen bevat meestal de volgende onderdelen:

  • informatie verstrekken over gezonde voeding, toegespitst op de leeftijd;
  • persoonlijke adviezen over de noodzakelijke veranderingen in het voedingspatroon;
  • adviezen/afspraken om de lichamelijke activiteit te verhogen;
  • praktische tips over maaltijdbereiding, recepten;
  • tips voor tussendoortjes;
  • adviezen voor feestjes, traktaties, verjaardagen en vakanties.

Het bijhouden van een eetdagboek is vaak een onderdeel van de behandeling. Dit geeft een goed inzicht in het eetpatroon en is een goed hulpmiddel bij de evaluatie tijdens de vervolgconsulten. Andere hulpmiddelen bij de behandeling zijn beweegdagboeken, beloningen, informatiematerialen. Afspraken met ouders en kinderen kunnen desgewenst in een actieplan of een ‘contract’ worden vastgelegd.

Consulten
Het eerste consult vindt plaats op basis van de behoefte van het kind en de ouders. Tijdens dit eerste consult kan de motivatie van de ouders en het kind worden bepaald. Ook het tweede en het derde consult vinden plaats op basis van de behoefte van het kind en de ouders. Omdat de behandeling niet is gericht op snel gewichtsverlies, kunnen tussen de consulten tussenpozen van vier tot acht weken worden gepland. De vervolgconsulten kunnen ook telefonisch of via e-mail plaatsvinden.

Een behandeltraject kan er als volgt uitzien:

1. Intake alleen met de ouders of met de ouders en hun oudere kind (60 tot 90 minuten)

  • kennismaking; 
  • uitleg werkwijze; 
  • bepalen van de mate van overgewicht; 
  • voedings- en beweeganamnese; 
  • toelichting dagelijks aanbevolen hoeveelheden bij kinderen;
  • het maken van een actieplan met de ouders (en oudere kinderen), doelen bepalen, beloningssysteem; 
  • productinformatie; 
  • huiswerkopdracht: invullen van eetdagboek, invullen doelenlijst.

2. 2e afspraak: kind en ouders (45 tot 60 minuten)

  • kennismaking met het kind; 
  • uitleg aan het kind over het lichaam en energiebalans: een weegschaal die we in evenwicht moeten houden; 
  • meten en wegen; 
  • bespreken eetdagboek; 
  • actieplan bespreken (doelenlijst); 
  • eventueel huiswerkopdracht.

3. 3e afspraak (30 tot 40 minuten) en vervolgconsulten (20 à 30 minuten)

  • evaluatie actieplan; 
  • evaluatie eetdagboek; 
  • meten en wegen; 
  • gedragsondersteunende maatregelen; 
  • moeilijke situaties bespreken, probleemoplossend denken;
  • recepten, tussendoortjes, variatie; 
  • huiswerkopdracht bespreken of meegeven.

Evaluatie van uw eigen handelen als gewichtsconsulent

Als gewichtsconsulent is het goed om uw eigen handelen te evalueren. Zijn de behandeldoelen bij het afsluiten van het traject bereikt? En hoe is het gesteld met het gewicht van uw cliënten na één en na twee jaar? Door kritisch naar uw begeleiding te kijken, kunt u de kwaliteit vergroten. Zorgverzekeraars zijn eerder bereid een programma te vergoeden als u het effect ervan hebt aangetoond.

De anamnese

Tijdens het eerste consult wordt met de ouders alleen, of ouders met kind of adolescent een anamnese afgenomen. Bij kinderen is het belangrijk dat de BOFT-elementen (bewegen, ontbijten, frisfranken, televisie) goed worden nagevraagd. Het is handig om hiervoor een speciaal anamneseformulier te gebruiken, waar deze elementen in zijn verwerkt. Een voorbeeld van zo’n formulier vindt u in bijlage 2. Ook kunt u vragen stellen over de regels en afspraken tussen de ouders en hun kind rondom bedtijd, televisiekijken en computeren. Neem ruim de tijd voor het afnemen van de anamnese om een goed totaalbeeld te krijgen. Stellen de ouders duidelijke grenzen of vinden zij het lastig om hun kind iets te verbieden? Hoe zien de ouders het overgewicht van hun kind? Bagatelliseren zij het probleem? Welke rol speelt eten binnen het gezin? Hebt u de indruk dat emotioneel eten een grote rol speelt bij het kind of een van de ouders? Hebben beide ouders of èèn van hen zelf ook overgewicht? Beweegt het kind voldoende of juist te weinig en wat is de rol van de ouders hierin? Om een beter beeld te krijgen van het voedings- en beweegpatroon kunt u bespreken of de ouders of adolescent bereid is een tijdje een eet- en beweegdagboek bij te houden. Dit dagboek kan als ‘huiswerk’ mee naar huis. Tijdens het tweede consult biedt dit eet- en beweegdagboek een aanknopingspunt voor het gesprek.

Praktijkvoorbeeld: Delano

Onderstaand zie je een probleemomschrijving uit de prakijk.

Probleemomschrijving 
Delano is een Nederlandse jongen van tien jaar. Zijn gewicht is 91 kg bij een lengte van 159 cm. De medische voorgeschiedenis vermeldt geen bijzondere problemen of risicofactoren.

Gezinssituatie
De ouders van Delano zijn gescheiden. Delano is van zondag tot en met donderdagavond bij zijn moeder en elke donderdagavond gaat hij tot en met zaterdagavond naar zijn vader. Zijn vader heeft een BMI van 41,4 kg/m2 en zijn moeder een BMI van 34,9 kg/m2. De ouders doen weinig aan beweging en eten alle maaltijden voor de tv.

Voeding
Delano heeft op de meeste dagen een volwaardige voeding, maar neemt te grote porties en te veel extraatjes. Zijn moeder kookt bijna elke avond aardappels, vlees en groente (vijf dagen per week), maar zijn vader maakt vaak gebruik van afhaalmaaltijden (twee dagen per week). Delano lust veel, ook fruit en groente. Hij snoept en snackt daarnaast ook veel, bij beide ouders. Het liefst eet hij gevulde koeken en chips. Zijn calorie-inname ligt rond de 3500 kcal per dag.

Lichamelijke activiteit
Delano doet niet aan sport. Hij wordt gehaald en gebracht naar school. Op school heeft hij twee keer per week gymles. Hij heeft weinig vriendjes, maar wordt ook niet gepest. Als hij bij zijn vader is, gaan ze vaak even voetballen op het veldje in de buurt (één keer per week dertig minuten). Hij kijkt dagelijks vier tot vijf uur tv en/of zit achter de computer.

Plan van aanpak

Onderstaand zie je het plan van aanpak van Delano.

Algemeen
De BMI van Delano is met 36 kg/m2 veel te hoog en hij heeft dus obesitas. Een (relatieve) afname van Delano’s gewicht is gewenst. Indien Delano zijn huidige gewicht weet te stabiliseren en in de lengte verder groeit, zal de BMI zich weer geleidelijk herstellen.

Gezinssituatie
Er zullen duidelijke afspraken moeten worden gemaakt tussen de ouders van Delano. Belangrijk is dat op beide plekken dezelfde regels gelden voor eten, beweging en tv kijken.

Voeding
Aandachtspunten zijn het bewust worden van het eetpatroon, het aanbrengen van veranderingen in het dagmenu die leiden tot gewichtsafname en het continueren van de veranderingen. Om de ouders en Delano bewust te maken van zijn eet- en drinkpatroon, is het raadzaam om een voedingsdagboekje bij te houden. Het opschrijven is bedoeld om vooral inzicht te krijgen in het snoepen en snacken van Delano. Vervolgens biedt het dagboek aanknopingspunten voor kleine, haalbare veranderingen. Het voedingsadvies is gebaseerd op een beperking van de calorie-inname. Voor de dagelijkse praktijk kan vaak worden volstaan met een vermindering van 600 tot 800 kcal van het bestaande menu. De basis wordt gevormd door de aanbevolen hoeveelheden van de Schijf van Vijf. Regelmaat en rust tijdens alle maaltijden werken goed, waarbij het belangrijk is dat de familiemaaltijden aan tafel plaatsvinden en niet voor de tv. Delano lust veel. Het is belangrijk dat hij bewust leert omgaan met eten en dat hij in zijn tussendoortjes gezondere keuzes maakt.

Lichamelijke activiteit
Voor obese kinderen is het uitgangspunt dagelijks één uur bewegen en twee keer per week één uur extra, gericht op het vergroten van de conditie. De hoeveelheid bewegen hangt nauw samen met de dagelijks terugkerende bewegingsactiviteiten, zoals lopen of fietsen naar school en de gymles. Met de ouders van Delano kan worden afgesproken dat zij vaker te voet of op de fiets met Delano naar school gaan. Daarnaast kan Delano zich aansluiten bij een voetbalclub, waarbij hij één keer per week naar een training gaat en één keer per week een wedstrijd speelt. Zijn vader kan hem hierbij steunen en Delano leert mogelijk nieuwe vriendjes kennen, zodat hij ook vaker kan buitenspelen. Ook is het belangrijk om het dagelijkse tv kijken te minderen. Hierover moeten duidelijke afspraken worden gemaakt met Delano (zoals: even lang tv kijken als er buiten is gespeeld) om discussies te voorkomen.


Vragen

Ben je benieuwd of je de theorie hebt begrepen? Maak dan de onderstaande vragen, de antwoorden komen later in de proefles terug. 

1. Wat is in de meeste gevallen de doelstelling als het gaat om de behandeling van kinderen met overgewicht?

A. 5-10% gewichtsverlies.
B. 5-10% gewichtsverlies in een jaar tijd.
C. Stabilisatie van het lichaamsgewicht.
D. Zo snel mogelijk een passende BMI bereiken.

2. Wat kunnen aanvullende doelstellingen zijn bij de begeleiding van kinderen met overgewicht?

A. Verbeteren van het zelfvertrouwen.
B. De weerbaarheid van het kind verhogen tegen verleidingen en sociale druk.
C. Realiseren van een beter eetpatroon en beter eetgedrag voor het kind en gezin met een voorbeeldfunctie voor de ouders/opvoeders.
D. A, B en C zijn juist.


3. Wat maakt geen deel uit van de BOFT-elementen?

A. Minder televisie kijken.
B. Ontbijten.
C. Minder of geen frisdrank drinken.
D. Het aantal eetmomenten beperken.

4. Wat kunt u zeggen over de motivatie van een client?

A. De motivatie is een vaststaand gegeven.
B. Het is niet zinvol om een client te begeleiden als hij of zij niet direct blijk geeft van motivatie.
C. Motivatie kan worden beinvloeden door motiverende gesprekstechnieken.
D. Motivatie kan door druk van buitenaf worden beinvloed.

5. Wat is kenmerkend voor het metabool syndroom?

A. Het is een combinatie van twee frequent voorkomende aandoeningen: verhoogde bloedsuikerspiegel of diabetes mellitus en overgewicht.
B. Het is een combinatie van drie frequent voorkomende aandoeningen: verhoogde bloedsuikerspiegel of diabetes mellitus, verhoogd cholesterol en overgewicht.
C. Het is een combinatie van vier frequent voorkomende aandoeningen: een hoge bloeddruk, verhoogde bloedsuikerspiegel of diabetes mellitus, verhoogd cholesterol en overgewicht.
D. Het is een combinatie van vier frequent voorkomende aandoeningen: een hoge bloeddruk, spijsverteringsklachten, verhoogd cholesterol en overgewicht.


Antwoorden

Onderstaand kun je jouw antwoorden controleren.

1 C

2 D

3 D

4 C

5 C


Ben je na het volgen van de proefles enthousiast geworden?

Je kunt elke dag starten met de opleiding Gewichtsconsulent voor kinderen dus zet vandaag nog de eerste stap!

8 redenen om bij het NTI te studeren

  1. Erkende opleidingen, gewaardeerd in het bedrijfsleven
  2. Prettige en deskundige begeleiding door ervaren docenten
  3. Voordelig lesgeld
  4. Flexibel studeren
  5. Studeren met veel persoonlijk contact
  6. Modern studeren via onze digitale leeromgeving
  7. Persoonlijke studiebegeleiding van een mentor
  8. Studeren op kosten van de werkgever en/of de fiscus
1 / 1